Ze werd geboren aan een van de Haarlemse grachten. Ze noemden haar Marianne en ze zat ergens in het midden van uiteindelijk 8 kinderen.
Toen ze 18 jaar was overleed haar moeder, en een paar jaar later haar vader. Marianne heeft zich jarenlang ingespannen om het huishouden en het gezin draaiende te houden, hetgeen haar goed lukte; iedereen is goed terecht gekomen. Ze heeft 2 oorlogen meegemaakt en is daar zonder al te veel kleerscheuren doorheen gekomen. Ze had weleens een baantje, maar vond uiteindelijk voldoening in het verzorgen van kinderen in gezinnen waar de moeder ziek was.
Ze had weinig onderwijs gehad, maar heeft zichzelf opgevoed door heel veel te lezen. Zoals ze zelf altijd zei: uiteraard alleen maar literatuur. Ook bezocht ze regelmatig musea, het theater en lezingen.
Haar werk in de gezinnen heeft ze tot haar 68e jaar met heel veel plezier volgehouden en besloot toen dat het genoeg was geweest. Ze had nooit eerder een eigen woonplek gehad, maar toen werd het tijd voor haar eerste eigen woning. Ze betrok een flatje en richtte dit zeer zorgvuldig in; het werd haar paleisje.
Er zijn wel mannen in haar leven geweest, maar nooit serieus genoeg om het een relatie te noemen. Voor haar tijd was ze te zelfstandig en 'vrijgevochten'. En ze nam absoluut geen genoegen met alleen maar 'de vrouw van' zijn, ze wilde een gelijkwaardige relatie. Dit is er dus nooit van gekomen.
Vanaf haar 68e jaar is ze gaan leven. Ze heeft reizen gemaakt naar o.a. Griekenland, Italie, Tsjechoslowakije en Luxemburg. Ook ging ze op volksdansen, nam deel aan een koor en deed aan gymnastiek. De vrouw, de mens in haar kwam tot leven, en genoot met volle teugen.
Toen ze 85 jaar was, zou ze met een van haar vriendinnen naar het theater gaan. Ze stond voor de spiegel om haar hoedje recht te zetten, nam een verkeerde stap viel, brak haar heup en dat was het einde van haar fijne leven. Ze is nooit meer in haar paleisje geweest; haar ene been was iets korter dan het andere gebleven na de operatie. Van het ziekenhuis ging ze naar een verzorgingshuis, en van daaruit naar een bejaardenhuis. Een paar van haar mooie spulletjes kon ze meenemen, en de rest werd 'opgeruimd'.
In het bejaardenhuis werd ze weer geconfronteerd met het feit dat ze anders was dan de gemiddelde leeftijdsgenoot. Ze was een hoogontwikkelde vrouw met veel uiteenlopende interesses. Anders dan de oma's en moeders die ze daar trof die graag en alleen maar over hun kinderen en kleinkinderen praatten en klaagden, en waar zij dus niet aan mee kon en wilde doen. Ze werd niet geaccepteerd, zelfs uitgesloten door haar medebewoners, en trok zich meer en meer in zichzelf terug. Ze bracht haar tijd voornamelijk in haar kamer door, en vermaakte zch met lezen, naar klassieke muziek luisteren en zo nu en dan eens naar een informatief programma op t.v. kijken.
Gaandeweg de tijd overleden steeds meer familieleden en vrienden van haar. Ze werd steeds eenzamer. Maar aktief en betrokken bleef ze toch nog lang; zo heeft ze bijvoorbeeld eens een stagiare geholpen haar scriptie te schrijven, en spoorde ze de bewoners op de gang aan de voetsteunen van hun rolstoel te halen zodat ze hun beenspieren weer zouden gaan gebruiken.
In de nazomer van 2002, ze zou in oktober 100 jaar worden, kreeg ik de vraag of ik iemand wilde en kon helpen die last had van geesten. Deze vraag kwam van de directeur van het huis waar Marianne woonde en een heel goede vriend van mij was. In eerste instantie riep ik luidkeels 'nee', maar meteen daarop vroeg ik of hij een foto van de mevrouw mee wilde nemen. Ik heb haar foto gelezen en besloot toch naar haar toe te gaan.
Toen ik bij haar kwam trof ik een uiterst verzorgde vrouw met een aristocratisch voorkomen. Het feit dat ze als een gewond vogeltje in haar rolstoel hing deed hier niets aan af. Haar stem was welluidend en ze sprak enigzins geaffecteerd. Ze greep mijn beide handen en betuigde omstandig haar dankbaarheid vanwege het feit dat ik was gekomen, alsof ik haar laatste redmiddel was (wat ik uiteindelijk wel zou blijken te zijn).
Ik heb haar direct verteld dat ik niet aan geestuitdrijving deed (er was ook geen sprake van geesten) maar dat ik haar wel wilde helpen zodat ze wat sterker een weerbaarder zou worden en het leven dus beter aan zou kunnen. Hier ging ze mee akkoord.
Marianne vertelde me dat zij een paar jaar daarvoor bezocht was door een paragnost, en dat deze man haar duidelijk had gemaakt waar haar klachten vandaan kwamen. Namelijk: een overleden vriendin die erg jaloers op haar was maakte haar het leven zo zuur..
Aan deze uitleg had ze zich volledig vastgeklampt. Het werd me al snel duidelijk dat zij het natuurlijke verval door de ouderdom weet aan de geesten, en met name de jaloerse vriendin. Het was haar manier om ermee om te kunnen gaan, op deze manier lag het niet aan haar zelf dat ze steeds afhankelijker werd en met steeds meer moeilijkheden te kampen kreeg.
Ik bezocht haar trouw iedere week, behandelde haar, en ze knapte er zienderogen van op. Maar...mij werd ook duidelijk hoeveel negatieve invloed haar geesten op Marianne hadden en haar angsten werden steeds heviger. Ik besloot dat ik daar iets aan moest doen. Ik had tot dan toe steeds volgehouden dat ik geen geesten zag of bij haar voelde, maar nu begon ik er in mee te gaan, en 'zag' ze dus ook.
Het huis waarin ze woonde zou i.v.m. een grootscheepse renovatie afgebroken worden en opnieuw gebouwd. Hierdoor moesten de bewoners naar een andere, tijdelijke huisvesting. Ze zeggen weleens dat je oude bomen niet moet verplanten, en dit is inderdaad waar. Ik heb aan den lijve meegemaakt hoe ingrijpend en verdrietig dit is voor hoogbejaarden. Ondanks alle zorgvuldigheid en zorg rondom de verhuizing was het voor veel mensen een heel vervelende ervaring. Ook Marianne zag er erg tegenop, maar ik greep deze gelegenheid aan om af te rekenen met haar geesten zodat ze voor haar laatste jaren wat meer rust zou krijgen. Iedere week was ik met 'de geesten' aan de gang en vertelde haar dat ze steeds zwakker werden. Ik stuurde ze naar het licht maar vertelde haar ook dat haar geesten niet mee zouden verhuizen maar op de oude plaats zouden blijven. Hier kon zij zich volkomen in vinden want ze had er veel over gelezen en had lezingen van professor Ten Have bezocht, en ook hij had dit eens verteld; dat geesten altijd op dezelfde plek bleven.
De verhuizing zelf was voor Marianne een heel traumatische ervaring, maar ze had de eerste weken in haar nieuwe kamer inderdaad nergens last meer van; de geesten waren op hun oude plek gebleven.
Nu was het niet zo dat onze gesprekken alleen maar over kommer en kwel en geesten gingen. Integendeel, Marianne was een heel intelligente vrouw met een flinke dosis humor. Zeker het eerste jaar dat ik haar bezocht hadden we ook heel fijne gesprekken waarin ze vol kleur kon vertellen over o.a. haar leven, haar werk en haar reizen. Het magnetiseren vond ze buitengewoon prettig, zij omschreef het als: de zachte warmte die ze in Griekenland had ervaren weer door haar heen kwam en waar ze zo rustig door werd.
Ook kwamen er als ik bij haar was regelmatig overleden familieleden en vrienden langs en soms ontstonden er zelfs gesprekken tussen haar en een broer, zus of ouder. Hierdoor werden sommige dingen uit haar verleden waar ze nog mee zat, opgehelderd en kreeg ze meer rust. Ook haar angst om te sterven nam hierdoor af; ze was er altijd al van overtuigt dat het na dit leven niet op zou houden maar nu kreeg ze er ook regelmatig het bewijs van.
Ze was ook altijd erg geinteresseerd in mijn werk en gezin. Ze kon weleens roepen: jij brengt de wereld weer bij me. En zo af en toe nam ik eens een flesje Port voor haar mee, zodat ze 'net als vroeger' in de namiddag weer een glaasje kon drinken. Ook kon ze helemaal in vervoering raken als ik een paar lavendel plantjes in haar kamer zette. Die hele kleine extraatjes fleurden haar saaie bestaan erg op.
Na een paar weken van rust wat betreft de geesten, was het ineens weer afgelopen. Marianne vertelde me dat 'ze' weer terug waren maar nu meteen met een hele groep. En de groep was nog veel erger dan haar vriendin was geweest. Ze ' bouwden snachts hele stellages rond haar bed waardoor ze niet kon slapen'. Ze ' pompten haar kamer vol met gas zodat ze geen frisse lucht kon krijgen'. Ze 'lieten het raam klemmen zodat het niet open ging'. Ze 'maakten haar televisie kapot zodat ze geen t.v. meer kon kijken'. Ze 'deden iets met de knoppen van de radio zodat ze haar favoriete zender niet meer kon vinden'. Ze 'werkten op haar ogen die daardoor heel snel achteruit gingen'. Ze 'rafelden haar schoenveters uit waardoor ze haar schoenen niet meer aan kon trekken'. En zo kan ik nog lang met deze opsomming doorgaan. En iedere keer riep ze heel theatraal dat het voor mij zo'n grote overwinning zou zijn als ik deze weg kon krijgen. Ook vroeg ze iedere week heel belangstellend of 'mijn gaven al sterker geworen waren', want dan kon ik haar geesten tenminste weg krijgen..
Voor alle duidelijkheid: ze sliep slecht vanwege onrustige benen. Het gas: de meeste hoogbejaarden hebben last van gasvorming wat er te pas en te onpas uit moet, het raam had een andere sluiting dan ze gewend was en daar had ze grote moeite mee, de televisie was erg oud, evenals de radio, en ze had een oogziekte waar niets meer aan te doen was en waarvan bekend was, ook bij Marianne zelf, dat ze op den duur blind zou worden. Haar schoenen gingen kapot omdat ze steeds meer tegen dingen aan botste, gewoon omdat ze steeds minder kon zien en haar motoriek ook achteruit ging. Ze werd dus ook steeds afhankelijker van de zorg en kon hier absoluut niet tegen. Dus... de geesten waren in alle hevigheid terug gekeerd.
Ik heb het dit keer maar gelaten, blijkbaar kon ze niet anders en had zij dit echt nodig. In oktober 2003 werd Marianne 101 jaar en vanaf dat moment is ze langzaam aan steeds wat meer in gaan leveren qua gezondheid.
Ze is niet dement geworden, maar haar geest werd evenals haar lichaam zo moe dat zij het zo nu en dan niet meer zo scherp zag. Ze maakte overal haar eigen verhaal van, en bedacht voor verschillende dingen een verklaring. Zoals bijvoorbeeld het kwijlen. Zij noemde dit: het water dat bij oude mensen uit hun mond loopt. Ze vond dit meer dan verschikkelijk, maar wist me op een gegeven moment wel te vertellen waardoor dit kwam. Namelijk: 'oude mensen planten zich niet meer voort, dus de lichaamssappen zijn ook niet meer nodig en moeten worden afgevoerd. Logisch toch?'. Of, waarom sommige mensen zovel lijntjes rondom hun mond hebben, welnu, 'als mensen dit hebben, betekent dit dat ze veel talen spreken, en dat heeft te maken met het zgn. riempje dat van de bovenlip naar het tandvlees loopt'...
Ook begon ze steeds vaker te verzuchten wat een straf het was om zo oud als zij te worden. Een voorbeeld van een uitspraak van haar: ' Je verliest al je waardigheid, vroeger stapte je uit bed en ging meteen onder de douche. Nu mag je blij zijn als je wordt afgestoft met een vochtig doekje'.
Haar ogen werden steeds slechter en op een gegeven moment was ze praktisch blind. Ze kon totaal geen licht meer verdragen dus zat ze aldoor in het donker met de gordijnen dicht, en ook 's avonds deed ze geen lamp aan. Ook haar gehoor werd steeds slechter. Dus als ik haar bezocht zaten we knie aan knie in een donkere kamer, en van mijn kant, luidkeels te praten. De gesprekken werden steeds moeizamer, ze kon haar gedachten niet meer ordenen en dwaalde vaak af. Maar ook waren er nog momenten dat Marianne er weer helemaal was en kon dan bijvoorbeeld vol vuur een gedicht voordragen. Ze heeft zelfs een keer foutloos de eerste regels van het Ave Verum voor me gezongen.
De keurige dame met aristocratisch voorkomen verdween steeds meer. Ze kromp zienderogen in elkaar, haar kleding zat vaak onder de vlekken, en haar haren die altijd zo mooi gekapt waren werden nu door een nicht geknipt in model 'bloempot', omdat ze niet meer onder de droogkap bij de kapper durfde vanwege haar hoofdpijnen.
Ik vond het heel erg schrijnend dit aan te zien, en maakte haar regelmatig complimenten over haar uiterlijk. Ze was hier erg dankbaar voor omdat ze het zelf niet meer kon zien. En dat vond ze zo erg, ze had zichzelf al zo lang niet meer gezien. Ik was op zulke momenten haar spiegel en beschreef haar de mooie vrouw die ze altijd was geweest. Met pijn in mijn hart..
De laatse maanden van haar leven werden voor Marianne ondraaglijk. Ze had heel veel pijn, maar de verzorging van het huis waar ze woonde (inmiddels geleid door een andere directeur) nam haar niet serieus en gaf haar zo nu en dan een valeriaan tabletje. Ze 'was alleen maar lastig'...Als ik aankaartte dat mevrouw echt veel pijn had werd dit gewoon terzijde geschoven.
Er volgden agressieve buien, absoluut voortkomend vanuit pijn, eenzaamheid, vermoeidheid en bovenal onmacht, en soms was dit echt heel erg. Ook naar mij toe deed Mariannne af en toe heel erg lelijk. Meestal lukte het me dan wel om haar weer 'terug' te laten keren, maar ze was dan doodmoe en heel erg verdrietig. Ze huilde nooit, dat kon ze niet meer, ze had volgens haar zeggen: al teveel tranen vergoten in haar leven.
Ze wilde al langere tijd niet meer leven, maar kon het leven toch ook niet loslaten. Ze verwoordde dit als volgt: 'de natuur tart je, een mens blijft ondanks alles aan het leven hangen'. En zo was het ook.
De laatse avond dat ik haar bezocht lag Marianne in bed en kon ik geen contact met haar krijgen. Ze sliep half en half en het voelde niet goed om haar wakker te maken. Dus ik ben weg gegaan. Wel met een heel erg naar gevoel, maar mijn emoties zaten mij te veel in de weg om haar op dat moment te kunnen bereiken.
Een paar dagen daarna werd ik door haar neef opgebeld die mij vertelde dat Marianne al een paar dagen in het ziekenhuis lag met een gebroken heup. Haar andere heup. Heel veel uren heeft ze met die gebroken heup door gebracht eer de verzorging erkende dat haar pijn echt was. Ik was ontsteld. We hadden de afspraak, als er iets met Marianne aan de hand zou zijn, zou ik direct gebeld worden, mijn telefoonnummer stond in haar dossier. Ook hadden we de afspraak dat als haar tijd gekomen was ik bij haar zou zijn om haar op weg te helpen.
Dit heeft niet zo mogen zijn, Marianne is toch nog eenzaam gestorven in het ziekenhuis. De neef had besloten dat er niemand bij de begrafenis mocht zijn, hij wilde 'er zo snel mogelijk vanaf zijn'.
Dus dit is mijn afscheid van een heel bijzondere vrouw die ik nooit zal vergeten ..
Ik wil besluiten met dit gedichtje van Adema van Scheltema. De laatste maanden van haar leven droeg Marianne dit regelmatig voor..
Introductie
Over mezelf
Hoe werk ik
Moet je erin geloven
Wie heeft er baat bij
Afstand geen bezwaar
Diensten en prijzen
Praktijkvoorbeelden
Overdenkingen
Foto's
Liefde
Mediteren
Marianne
Linkpagina
Toen ze 85 jaar was, zou ze met een van haar vriendinnen naar het theater gaan. Ze stond voor de spiegel om haar hoedje recht te zetten, nam een verkeerde stap viel, brak haar heup en dat was het einde van haar fijne leven. Ze is nooit meer in haar paleisje geweest; haar ene been was iets korter dan het andere gebleven na de operatie. Van het ziekenhuis ging ze naar een verzorgingshuis, en van daaruit naar een bejaardenhuis. Een paar van haar mooie spulletjes kon ze meenemen, en de rest werd 'opgeruimd'.
Nu was het niet zo dat onze gesprekken alleen maar over kommer en kwel en geesten gingen. Integendeel, Marianne was een heel intelligente vrouw met een flinke dosis humor. Zeker het eerste jaar dat ik haar bezocht hadden we ook heel fijne gesprekken waarin ze vol kleur kon vertellen over o.a. haar leven, haar werk en haar reizen. Het magnetiseren vond ze buitengewoon prettig, zij omschreef het als: de zachte warmte die ze in Griekenland had ervaren weer door haar heen kwam en waar ze zo rustig door werd.
Min de stilte in uw leven
